Het betoog #1

17 September, 2007

Debatteren is belangrijk voor het academische klimaat. Doormiddel van een nieuwe serie, het betoog, zullen wij proberen mooie discussies op deze site te starten. Elke aflevering geven wij iemand de kans om met een goed verhaal u te overtuigen van zijn of haar standpunt. Hopelijk betekent een goed onderbouwd betoog een inhoudelijke discussie in de reacties. Wanneer u zelf een betoog wilt schrijven of iemand kent (hoogleraar, huisbaas, praeses) die goed een standpunt kan verdedigen, kunt u mailen naar redactie@soggen.nl. Vandaag gaat de serie van start met een bijdrage van Joanneke van den Nieuwboer, student aan de RUG en afgelopen jaar fractievoorzitter van de Groningse universiteitsraadpartij SOG. Zij pleit tegen positieve discriminatie van vrouwen aan haar universiteit. Het betoog is echter niet voor ons geschreven, maar voor de opening van het academisch jaar van de RuG.

Op de website van deze universiteit staat dat ik achtergesteld ben. Ik had toch een andere kijk op mijzelf. Maar op de website van de Universitaire Commissie voor Emancipatiezaken staat het echt. De Commissie legt hier uit waarom zij zich enkel op emancipatie van vrouwen richt. Ik citeer: ‘Hoewel najaar 2004 wederom gesproken is over de eventuele wenselijkheid van verbreding van de taakopvatting naar andere achtergestelde groepen, is besloten prioriteit te blijven geven aan deze groep, omdat de seksespecifieke invalshoek een eigen benadering vormt los van andere vormen van achterstelling.‘ Dat komt op mij over als vrij veel achterstelling aan één instelling. Het citaat wordt vervolgd:
Vooral in verband met de doorstroom van vrouwen naar hogere functies moet nog veel worden gedaan.‘ Einde citaat.

Ik ben het absoluut eens met de Commissie dat het wenselijk is om te kijken hoe er meer vrouwelijke hoogleraren aangetrokken kunnen worden. Maar om hoogopgeleide vrouwen als achtergesteld te benaderen lijkt mij toch wel de slechtst mogelijke personeelsadvertentie.

Precies een jaar geleden stond een trotse rector met alle vrouwelijke hoogleraren op het bordes van het Academiegebouw. Zij stonden daar om meer aandacht te vragen voor het feit dat er relatief weinig vrouwelijke hoogleraren zijn aan de RUG.

Dat was voor mij het begin van een jaar in de Universiteitsraad waarin er nog veel over emancipatie gesproken zou worden. De vrouwen die op het bordes stonden weerspiegelen voor mij niet het beeld dat is ontstaan gedurende dit jaar waarin aanbevelingen van de Universitaire Commissie voor Emancipatiezaken en de Commissie Klomp zijn besproken. De Commissie Klomp deed aanbevelingen voor sekseneutrale selectie- en beoordelingscriteria.  In een van de aanbevelingen van de Commissie Klomp kwam naar voren dat vrouwen vaker aangemoedigd moeten worden omdat ze van nature minder vertrouwen hebben in zichzelf.

Maar zo zielig zijn vrouwen niet! De studentes aan deze universiteit geloven wel dat zij het kunnen en zullen zich niet afvragen of de jongen naast hen het tentamen beter zal maken omdat hij een man is. Sterker nog, studentes presteren beter dan mannelijke collega’s. Vrouwen geloven nog steeds dat ze niet onderdoen voor mannen als ze er op hun dertigste voor kiezen om minder te gaan werken omwille van hun privé-leven. Ze geloven nog steeds dat ze het echt wel kunnen als ze veertig zijn en zich afvragen waarom het zo lastig is om de draad weer op te pakken. Mannen hebben dan al meer ervaring en vrouwen kunnen hier lastiger mee concurreren. Ziet u dit alstublieft niet aan voor een glazen plafond.

Omdat vrouwen vaker het arbeidsproces geheel of gedeeltelijk verlaten omwille van hun privé-leven, nemen mannen een voorsprong. Dit leidt ertoe dat er op een later moment positieve discriminatie toegepast wordt om de man-vrouw verhouding gelijk te trekken.  Ik schaam me echter voor positieve discriminatie omdat ik het gevoel heb me harder daartegen te moeten verzetten dan een ingebeeld glazen plafond of old boys network. Ik wil namelijk niet voorgetrokken worden omdat ik een vrouw ben. Bovendien lijkt mij dit zeer onterecht tegenover mannen.

Ik kan me goed indenken dat vrouwen een stapje terug doen omwille van hun privé-leven. Het kunnen maken van een dergelijke keuze is ook emancipatie. Maar zij moeten zich wel beseffen dat wie de arbeidsmarkt verlaat, wellicht moeite heeft terug te keren of simpelweg de tijd moet inhalen. Dit is geen systeemfout maar heeft te maken met persoonlijke keuzes die aan de keukentafel worden gemaakt. Niet in de Grote Vergaderzaal van het bestuursgebouw.

Want daar ligt de essentie van loopbaanbegeleiding van vrouwen. De kwestie speelt zich af op individueel niveau. Er is namelijk niet één soort vrouw. Het gaat om generaties, om vakgebieden en om persoonlijke ambities. Door mannen tegenover vrouwen te zetten proberen we systemen te veranderen en ontstaat een beeld dat vrouwen tegengewerkt worden of minder kansen hebben. Voorgestelde kunstmatige maatregelen zoals het instellen van mentoren voor vrouwen of een minimum van twee vrouwen in benoemingsadviescommissies, om op deze manier solliciterende vrouwen meer kans te geven, vind ik getuigen van een regelzucht die niet efficiënt en al helemaal niet effectief is. Bovendien, vrouwen die vrouwen moeten gaan benoemen, dat lijkt mij wel een teleurstellende ambitie voor een universiteit waar de eerste vrouwelijke studente in Nederland zich inschreef.

Wat de RUG betreft kan ik me indenken dat de drie mannelijke collegeleden piekeren in de Curatorenkamer over hoe ze meer vrouwen kunnen aantrekken. Je wilt wiskundestudenten toch op een moment in hun leven met vrouwen kennis laten maken. Het feit dat hier aandacht aan geschonken wordt is goed. Het is alleen jammer dat de institutionele gesprekspartner een achtergestelde positie inneemt.

Ik hoop dat het College van Bestuur zich laat inspireren door de vrouwen in de Universiteitsraad of de vrouwen in de studentenbesturen die zij gedurende het jaar ontmoeten. Twee van de drie studentenfracties in de Universiteitsraad worden geleid door vrouwen, de voorzitter en vice-voorzitter van de Raad zijn vrouwen en de twee grootste studentenverenigingen worden komend jaar ook geleid door vrouwen. Ik hoop dat al deze vrouwen het College er komend jaar van weerhouden om te denken dat vrouwen een achtergestelde groep zijn en uit medelijden de Universitaire Commissie voor Emancipatiezaken in stand houden. Want kennelijk redt de jongere generatie zich prima en ik denk dat ons geen complex aangepraat moet worden.

Om meer vrouwen aan  te trekken moet de RUG zich richten op de omstandigheden van vrouwen in verschillende generaties en de omstandigheden zoals die aan verschillende faculteiten zijn. De ene faculteit heeft ontzettend veel vrouwelijke studentes, dus ook veel potentieel aan vrouwelijke onderzoekers. Aan andere faculteiten studeren minder vrouwen, daar zou dus meer extern gezocht kunnen worden. De Rosalind Franklin Fellowships, die extern vrouwelijk talent binnenhalen, kan in dergelijke gevallen dan ook gerechtvaardigd worden omdat het een pragmatische, eerlijke en bovenal effectieve oplossing is die echt talent binnenhaalt. Geen excuuspromovenda. Doelstellingen op centraal niveau zijn prima, maar de maatregelen moeten niet op centraal niveau geforceerd worden omdat de situaties aan de faculteiten daarvoor te veel verschilt.

Misschien denkt u dat ik makkelijk praten heb. Dat klopt. Ik heb geen kinderen en nooit meer dan een vakantiebaan gehad. Toch hoop ik ooit een carrière en een gezin te mogen hebben. Ik hoop ook dat ik nooit ergens word aangesteld omdat ik een vrouw ben. Ik wil geen promotie omdat ik een vrouw ben. Ik hoef geen mentor omdat ik een vrouw ben en er hoeven zeker niet twee vrouwen in mijn benoemingsadviescommissie die mij een voorkeursbehandeling geven. Als ik er enkele maanden tussenuit zal gaan vanwege een ouderschapsverlof, heb ik wat maanden in te halen. Dat noem ik realistisch en niet achtergesteld.

Want vrouwen zijn niet achtergesteld maar hebben te maken met verschillende keuzemomenten in hun leven. Benader ze als kansrijke vrouwen die de consequenties van hun keuzes moeten ondervinden en geef ze geen voorkeursbehandeling. Want niemand wil aan deze universiteit werken omdat ze daarmee het achtergestelde quotum omhoog krijgen. Voor een universiteit die werkt aan de grenzen van het weten hoop ik dat zij in de toekomst de oude achtergestelde ideeën over emancipatie zal overschrijden en zich laat inspireren door de eerste vrouwelijke studente die zich aan deze universiteit inschreef en de vrouwen die nu de medezeggenschap en het verenigingsleven domineren.

13 Responses to “Het betoog #1”

  1. Sophie Says:

    Ik vind je verhaal helemaal terecht en verfrissend. Het punt waar ik wat aan toe wil voegen is dat je zegt dat vrouwen te maken hebben met verschillende keuzemomenten in hun leven. Je doelt hier volgens mij op de keuze voor kinderen en die keuze duurt langer dan de negen maanden zwangerschap. Negen maanden zijn tenslotte zo in te halen. Dus het gaat ook over de tijd die je spendeert aan het opvoeden wanneer de kinderen er zijn. Door bijvoorbeeld minder lange weken te werken. En dat kan de man net zo goed. Wanneer onze maatschappij echt geëmancipeerd zou zijn, zou de man ook die keuzemomenten hebben. Hij zal er ook moeten zijn voor kinderen en zal dus naar zijn keuze voor kinderen een stap terug moeten nemen in zijn werk. Door bijvoorbeeld vier dagen per week te werken.

  2. PB Says:

    Ik vind eigenlijk dat de laatste tijd de debatten op de site al lekker lopen. Af en toe een post die over de dertig of zelfs vijftig reacties gaat. Maar goed, ik heb het hele verhaal gelezen. Het was wel te zien dat het een speech was, maar las daardoor juist ook wel weer goed weg. Ik vond het fijn eens een vrouw te horen pleiten tegen positieve discriminatie. Want kom op, het glazen plafond is allang stuk geslagen. Je hebt ook nog wel eens studentes die wijzen op dat mannen nog steeds meer verdienen. Ze hebben zelfs statistieken om dat te onderbouwen. Maar ze vergeten de lurking variable. Dat is namelijk dat beta’s, artsen en bedrijfskundigen meer gaan verdienen. En die studie worden nog steeds meer door mannen gevolgd dan door vrouwen. Het is dus niet dat vrouwen minder betaald krijgen, ze kiezen gewoon voor andere vakgebieden.

  3. Co Says:

    Ik word een beetje misselijk van het woord emancipatie.
    Niet omdat het iets verkeerds vertegenwoordigd, maar omdat veel vrouwen het als een excuus gebruiken. Als het even tegen zit dan is de rest van de wereld niet geëmancipeerd genoeg. Fundamentele attributiefout noemt met dat ik de psychologie geloof ik. Ofwel, de schuld buiten jezelf leggen, en daar zijn vrouwen erg goed in. Of anders gezegd, ik ken veel vrouwen die daar goed in zijn.

    Tevens vind ik dat de vrouwenemancipatie ook verkeerd geïnterpreteerd wordt. Het vraagt meestal een aanpassing van alles wat niet vrouw is. Terwijl de vrouw graag gelijke rechten wil hebben als de man, dus lijkt het me logischer dat de vrouw zich aanpast en gaat leven naar de bestaande norm (noem het de norm van de man als je dat graag wilt). Dus daarbij heeft Joanneke gelijk, positieve discriminatie is niet de goede weg, want dat is het aanpassen van de rest van de wereld. Tevens kan je het inderdaad net zo goed zien als discriminatie van de man. Zoals Joanneke niet voorgetrokken wil worden omdat ze vrouw is, wil ik nog minder gediscrimineerd worden omdat ik man ben. Dat gebeurt me al genoeg in de kroeg, wanneer een meisje zich weer te goed voelt om met mij te sjansen.

    En Joanneke heeft ook een beetje gelijk als ze zegt dat het om keuzes gaat. Alleen ik denk dat het niet alleen om die keuzes gaat. Wat bijvoorbeeld kinderen betreft kunnen mannen en vrouwen nooit een gelijke keuze maken. Je kan beide best vrij willen of moeten krijgen om een kind op te voeden, maar de band tussen een moeder en een kind is anders dan die met de vader. Simpelweg omdat het vrouw het kind MOET dragen. De nadruk ligt op moet, want daar kan een vrouw niet kiezen. Kinderen krijgen betekent baren, anders geen kinderen.
    Voor een man is er overigens ook weinig keuze. Wel iets meer flexibiliteit, zo zonder baarmoeder. Maar ook hij wil kinderen. Je moet je realiseren dat voor vrijwel iedere vrouw die een kind krijgt, krijgt een man die ook.
    Eigenlijk heeft niemand een keuze, want allemaal willen we vroeg of laat kinderen. Kijk alleen al naar de hoeveelheid waarin mensen seks met elkaar hebben. Dat zit in de genen en heeft dus niets met keuzes te maken. (Alleen mensen die geen kinderen willen èn niet neuken, mogen mij tegenspreken, maar het lijkt me handig en interessant om daar een geheel eigen betoog aan te weiden. Dus wees creatief en stuur het naar de redactie.)

    En daar zit het probleem met de emancipatie. Zo graag willen de emancipisten dat alles gelijk is, maar dat is onmogelijk. Mannen en vrouwen zijn en blijven per definitie verschillend. Dat is geen probleem, dat is juist mooi. En omdat ze verschillen, kan het nooit gelijk worden. De hele emancipatie zit er dus naast. Dus stop met proberen te emanciperen, waardoor het positief discrimineren ook eindigt.

    En dan nog even een kleine nuance. De vrouwenemancipatie is helemaal niet zo gek geweest. Vrouwen waren achtergesteld, dus het was hard nodig. Emancipatie betekent het gelijk gerechtigd maken. En dat is heden ten dagen het geval. Dus de emancipatie is voltooid. Nogmaals: stop met proberen emanciperen!
    De rechten zijn gelijk, maar er blijven mensen die het met de invulling ervan oneens zijn. De Universitaire Commissie voor Emancipatiezaken is daar een voorbeeld van. Wat er gebeurd, is dat men de invulling van de rechten wil forceren. De rechten gaan dan meer lijken op plichten. Men probeert gewoon haar zin door te draven. Dan is het geen emancipatie meer, maar feminisme. Bazige vrouwen zijn het. Die willen juist níét dat iedereen gelijk is, maar dat de vrouwen beter zijn.

    Nee geen feministische plichten, maar gelijk rechten. Het betekent dat als de vrouwen willen dat er meer vrouwen op de universiteit komen, dan moeten ze geen commissies oprichten mar ze moeten ervoor werken. Net zo hard werken als de mannen doen en gedaan hebben, ergo gelijk gerechtigd. En als dat betekent dat er geen of weinig vrouwen werkzaam zijn of worden, dan is het hun eigen schuld.

    En nu niet meer zeiken.

  4. Brrrrrt Says:

    Leuk al die lange reacties op het verhaal, maar volgens mij zijn het lange reacties om de lange reacties, want ze gaan helemaal nergens over. Daarom hou ik het kort en krachtig. Ik vind ook dat er meer vrouwelijke hoogleraren moeten komen en ik vind ook dat positieve discriminatie niet de manier is.

  5. Suuz Says:

    Ik denk dat er zeker nog wel een glazenplafond is. Kijk naar de verhoudingen binnen het hoogleraarschap. Ook bij studies waar altijd al meer vrouwen hebben gestudeerd. Of kijk naar mannen op topplekken binnen het bedrijfsleven, dat zouden vrouwen ook kunnen doen. En of het glazenplafon nou wordt veroorzaakt doordat vrouwen er een tijdje tussen uit moeten voor de kinderen of doordat mannen liever mannen aannemen, hulp om het glas te breken is altijd wenselijk. dus ook door vrouwen in sollicitatiecommissies te zetten. Deze kunnen de mannen overtuigen dat vrouwen de zwangerschap wel kunnen compenseren en weten dat vrouwen even competent zijn als mannen.

  6. Co Says:

    @brrt: Allemaal leuk en aardig, maar waarom? Dat is de vraag ik je wil stellen. Waarom wil jij meer vrouwelijke hooglerearen en waarom ben jij niet voor positieve discriminatie? En heb je een alternatief? En waarom vind je dat de lange reactie nergens over gaan?
    Als je op die vragen antwoord gaat geven, dan wordt het nog eens interessant.

    En probeer eens iets nieuws in te brengen, in plaats van alleen maar te zeggen dat je het ermee eens bent. Dat zou ik graag horen als reactie op een betoog.

    Dan zal je antwoord ook langer wordt. Niet alleen maar om een lang antwoord te geven, maar omdat je dan gewoon meer woorden nodig hebt.

  7. Freek Says:

    Nee sorry deze serie wordt niets voor mij, veel te lang.

  8. Van der Linden Says:

    Wat zit er een vrouw daar aan het roer van Vindicat, triest.

  9. Ik Says:

    Jij gaat nog ver komen Joanneke. Ben ervan overtuigt.

  10. RUG-Student Says:

    Ik had in de UK al gedeeltelijk dit verhaal gelezen en toen verbaasde ik mij er al over dat wij een Universitaire Commissie voor Emancipatiezaken hebben.

  11. J Says:

    Ik verlies altijd alle hoop in de mensheid als ik hoor dat er ergens te weinig vrouwen zouden zijn. Vaak gaat dat om bestuurlijke functies. Het is altijd een subjectieve overweging, en vaak worden zulke ‘roomser dan de paus’-uitspraken gedaan door mensen die graag aan anderen laten zien hoe politiek correct ze wel niet zijn. Een functie moet überhaupt altijd gaan naar de gene die deze het beste kan vervullen. Stel je voor dat op landelijk niveau, iemand voorrang krijgt boven iemand anders die geschikter is, omdat die eerste persoon niet gelijke kansen zou hebben gekregen. Dat is discriminatie, of dit voorbeeld nu ingevuld word met een vrouw en een man of iets anders, en daar is niets positief aan. Het verdrietige is dat we ons dit niet meer voor hoeven te stellen. Zulk kwaad is al geschied. Stel je nu eens voor dat een ministerie naar een aap gaat. Lukt dat? De reden hiervoor, in dit hypothetische verhaal, is dat de aap gediscrimineerd word door menselijke mannen. De aap zou minderwaardig zijn, en heeft niet dezelfde maatschappelijke status, heeft daardoor niet dezelfde kansen als menselijke mannen, en word voorgetrokken.

    Een kleine test. Als u een vrouw bent en tijdens het lezen van deze reactie beledigt bent door het feit dat u met een aap vergeleken word, dan heeft u het volledig verkeerd begrepen en ben u nog niet klaar voor een maatschappij waarin de seksen als gelijkwaardig gezien worden. Als u (wat u ook bent) zich afvraagt (of zeker denk te weten) van welk geslacht ik ben, ook dan bent u ook het slachtoffer geworden van maatschappelijke rolpatronen, en u zult altijd een waardeoordeel toekennen aan iemands sekse. Foei!

    Begint u al te snappen dat sekse in deze kwesties niet belangrijk is? Als de aap toevallig een genie blijkt te zijn en het beste wezen op aarde om deze taak te vervullen, dan had ik waarschijnlijk zelfs op hem gestemd. En ik wil niet eens weten van welk geslacht de aap is.

    Nu kan iedereen aanvoeren dat dit fictie is. Dus waarom zouden we op deze manier denken? Het antwoord is dat iedereen de test faalt. Bewust, onderbewust; wat jij wil. Glazen plafonds, macho cultuur, rolpatronen; het zit in ons en verweven in onze wereld. Voor we allemaal hermafrodiet zijn komen we daar waarschijnlijk ook niet van af. Maar mensen zijn ambitieus, en streven naar utopie. We staan bijvoorbeeld al op de maan voor we daar wat te zoeken hebben. Zo is het ook met onze ethiek. We houden ons met problemen bezig die vaak op onze overheersende primitieve aard nauwelijks van toepassing zijn.
    Mensen die plichtmatig bezig zijn met positieve discriminatie en surfen mee op trends die al lang geleden gestart zijn en zich niet door deze dingen laten versnellen. Positieve discriminatie is een primitieve notie. Het is vuur met vuur bestrijden. Probeer het te vergelijken met geweld. Ach, ik hoef niemand te vertellen dat als je speciale behandeling wenst, je automatisch je zogenaamde speciaalheid of andersheid bevestigt. Het is basis retoriek om te beseffen dat als je dat blijft doen, er niets zal veranderen.

    Door te zeggen dat een groep in aanmerking komt voor extra aandacht, discrimineer je ook alle andere mensen. Iedereen is anders, en eerlijkheid is daarom helaas onhaalbaar. We komen het dichtste bij utopie als we doen alsóf iedereen gelijk is. Daarin ligt volgens mij goede moraal.

    Verschuilt u niet achter een masker, van sekse of huidskleur of wat dan ook, maar neem verantwoordelijkheid voor wie je bent en je acties

  12. AM'er Says:

    @redactie; mooi verhaal; http://frontpage.fok.nl/nieuws/81840

  13. Vincent Says:

    @ J
    Hear hear

Leave a Reply